Trump. Ảnh: EFE/EPA
Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: EFE/EPA

Suốt nhiều tuần qua, Tổng thống Donald Trump gọi ngày 2/4 là "Ngày giải phóng", đại diện cho thời điểm Washington công bố kế hoạch áp thuế nhập khẩu mới nhằm đảo ngược những gì ông coi là "các thông lệ bất công, đã bóc lột nước Mỹ trong nhiều thập niên". 

Hãng tin BBC dẫn lời ông Trump hôm 30/3 phát biểu, mức thuế mới sẽ áp dụng với "mọi quốc gia". Theo thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt, sau khi công bố, mức thuế mới sẽ có hiệu lực ngay lập tức. 

Thuế mới sẽ cao tới mức nào?

Mặc dù Nhà Trắng không nêu cụ thể thuế mới có thể tăng cao tới mức nào, nhưng nhiều người cho rằng đó sẽ là quyết định về thuế cứng rắn nhất từ trước tới nay của ông Trump. Chính khách Cộng hòa này được coi là vị tổng thống bị ám ảnh với thuế nhất trong lịch sử hiện đại. 

Trong chiến dịch vận động tranh cử năm ngoái, ông Trump ủng hộ mức thuế 10% đối với mọi hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ. Ông đôi khi đề cập đến thuế nhập khẩu 20% và thậm chí 60% đối với các mặt hàng xuất xứ Trung Quốc. 

Khi trở lại Nhà Trắng hồi tháng 1 năm nay, ông Trump đã đưa ra ý tưởng thuế đối ứng, nghĩa là mức thuế suất nhập khẩu có thể thay đổi tùy theo từng quốc gia. Hồi tháng 2, ngay trước khi ra lệnh cho các quan chức xây dựng một kế hoạch thuế đối ứng, nhà lãnh đạo này tuyên bố: "Rất đơn giản, nếu họ tính thuế với Mỹ, chúng tôi sẽ tính thuế đáp trả". 

Ngay sau đó, Nhà Trắng lưu ý các quyết định mới của Mỹ sẽ không chỉ áp dụng với thuế nhập khẩu mà còn cả những chính sách không công bằng đối với các doanh nghiệp Mỹ như thuế giá trị gia tăng (VAT). 

Quốc gia nào bị ảnh hưởng?

Chính quyền Trump vẫn chưa xác nhận quốc gia nào sẽ bị ảnh hưởng, dù trước đó người đứng đầu nước Mỹ đã tuyên bố mức thuế nhập khẩu mới sẽ áp dụng với mọi quốc gia. Điều này đã dập tắt hy vọng của một số nước như Anh, vốn cho rằng họ có thể thoát khỏi "đòn thuế" của ông Trump. Tuy vậy, nhiều nước vẫn hy vọng sẽ đạt được một số thỏa thuận với Mỹ. 

Tháng trước, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tiết lộ, mọi nỗ lực sẽ tập trung vào 15 quốc gia, những nước đã áp thuế hoặc các quy tắc khiến các công ty Mỹ gặp bất lợi. Văn phòng đại diện thương mại Mỹ đã xác định các quốc gia cần đặc biệt quan tâm khi soạn thảo khuyến nghị. 

Bản thân ông Trump đã có những lời chỉ trích gay gắt nhất nhằm vào các đồng minh truyền thống và đối tác thương mại lớn như Canada và Liên minh châu Âu (EU). "Bạn bè thường tệ hơn nhiều so với kẻ thù", lãnh đạo Nhà Trắng bình luận.

Tác động của thuế với kinh tế thế giới

Điều đang thu hút đông đảo sự quan tâm là đối tượng nào sẽ phải trả các khoản thuế mới. Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt hôm 1/4 cho biết, các công ty Mỹ nhập khẩu hàng hóa sẽ phải trả thuế, đặc biệt khi quyết định có hiệu lực ngay lập tức. 

Tuy nhiên, mức thuế nhập khẩu càng cao, các công ty sẽ càng tìm cách bù đắp chi phí bằng cách thay đổi nhà cung cấp, thúc đẩy các đối tác kinh doanh chia sẻ gánh nặng hoặc tăng giá hàng hóa ở Mỹ. 

Nhiều công ty tiết lộ đã chuẩn bị cho các bước đi đó. Tuy nhiên, đây cũng là động thái mạo hiểm, vì nếu tăng giá quá nhiều, khách hàng sẽ tránh xa họ. Động thái này cũng làm tăng nguy cơ suy thoái kinh tế ở cả Mỹ lẫn những quốc gia bên ngoài, nơi có nhiều công ty phụ thuộc vào doanh số bán hàng tại xứ sở cờ hoa.